Makaleler

“Kurgan Sistemi, rakamları değil; insanın sisteme karşı duruşunu ölçüyor.” S.M.M.M / Dış Denetçi / Pınar Pehlivan Kurgan Sistemi Nedir?– Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli bir finansal analiz ve denetim sistemidir.– Amaç: tüm finansal verileri (fatura, defter, POS, banka, beyan) tek merkezde toplayarak hataları ve riskleri anlık tespit etmek.– Kısacası, Kurgan insanın gözünden kaçanı yakalar, ama hâlâ insanın vicdanına ihtiyaç duyar. Sistemin Temel Özellikleri– Veri Entegrasyonu: e-Fatura, e-Defter, POS, banka, e-Arşiv ve beyanname verilerini birleştirir.– Yapay Zekâ Analizi: riskli işlemleri algoritmik olarak belirler.– Otomatik Uyarı: hatalı veya olağandışı hareketlerde bildirim gönderir.– Risk Skoru: her mükellef için dijital güvenilirlik puanı oluşturur. Mali Müşavir Açısından DeğişimEskiden → Artık– Beyanname düzenleyen → Veri analiz eden danışman– Uyum kontrolörü → Dijital risk yöneticisi– Evrak takipçisi → Süreç yöneticisi– Vergi uzmanı → Stratejik finansal rehber– Artık önemli olan fiş girişi değil, veri farkındalığı. Riskler ve FırsatlarRiskler:– Otomasyonun bazı görevleri azaltması– Veri gizliliği ve siber güvenlik riskleri– Meslektaşlar arasında adaptasyon farkıFırsatlar:– Hata oranında ciddi düşüş– Zaman ve iş gücü tasarrufu– Danışmanlık ve veri yorumlama alanında yeni iş modelleriMesaj: “Kurgan, bilgiyi elinden almak için değil, elindekini daha anlamlı hale getirmek için geldi.” KURGAN kapsamında gönderilen yazılar doğrudan bir suçlama niteliği taşımaz. Sistemin tespit ettiği riskli işlemler hakkında mükelleften açıklama talep eder. Ancak bu yazılara hiç cevap vermemek veya eksik bilgiyle dönüş yapmak, Vergi Usul Kanunu kapsamında özel usulsüzlük cezasına sebep olabilir. Bu nedenle her durumda yazıya dikkatle yanıt verilmesi gerekir. Eğer kullanılan belgeler gerçeği yansıtmıyorsa, yani fiilen bir mal veya hizmet teslimi bulunmuyorsa, en doğru yaklaşım pişmanlık hükümlerinden yararlanmak olur. Bu kapsamda hatalı kayıtların düzeltilmesi ve beyanname üzerindeki etkilerinin giderilmesi gerekir. Böylece hem vergi ziyaı cezası hem de bilerek sahte belge kullanıldığı yönündeki olası iddialar bertaraf edilebilir. Belgeler mevcut olsa da sevk irsaliyesi, ödeme belgesi gibi evraklar eksikse, öncelikle bu eksiklerin tamamlanması gerekir. İşlemlerin fiilen gerçekleştiğini ispatlayacak evrakların teminiyle birlikte, beyannameler itiraz hakkını saklı tutarak verilirse, yükümlülükler yerine getirilir ve yargı hakkı da korunur.Tüm belgeler gerçeğe uygun ve eksiksiz ise mükellefin yapması gereken, yazıya ekli tabloyu doldurarak işlemlerine ilişkin ayrıntılı bilgileri sunmaktır. PEKİ KURGAN YAZISI GELDİĞİNDE NE YAPILMALI 1) Sahte belgeyi düzenleyen mükellef hakkında düzenlenmiş olan Vergi Tekniği Raporunda söz konusu belgenin bilerek kullanıldığına yönelik bir tespit bulunup bulunmadığı,2) Kullanılan sahte belge içeriği mal ve/veya hizmetlerin mükellefin faaliyet konusu ile ilgili olup olmadığı, sahte belge içeriğinde yer alan mal ve/veya hizmetlere ilişkin giderlerin mükellefin faaliyetini sürdürmek için katlanması gereken giderlerden olup olmadığı,3) Sahte belge tutarının hangi maliyet/gider hesaplarında izlendiği ve bu hesaplar içerisindeki oranı, sahte belgeye istinaden indirim konusu yapılan KDV tutarının toplam indirilecek KDV tutarı içerisindeki oranı,4) Mükellefin, kullanılan sahte belgeyi düzenleyen mükellef ile ilişkili kişi kapsamında olup olmadığı, ayrıca aynı meslek mensubundan hizmet alımı vb. verisinin bulunup bulunmadığı, mali müşavirlik sözleşmesinin feshedildiğine ilişkin tespit bulunması durumunda mali müşavirin sözleşme feshine ilişkin ifadeleri,5) Mükellefin içinde bulunduğu sektör ve faaliyet konusuna göre tespit edilebildiği ölçüde karlılık oranı, iş hacmi ve cirosuna göre tahakkuk eden vergi durumu (sürekli zarar veya devreden KDV beyan edip etmediği ya da çok düşük tutarlarda ödenecek vergi beyan etmesi, vergiye uyumu vb.),6) Kullanılan sahte belgelerin birden fazla mükelleften alınıp alınmadığı, 7) Mükellefin kullandığı sahte belge içeriğindeki mal miktarını depolayabilecek kapasitesinin olup olmadığı,8) Kullanılan sahte belge içeriğinde yer alan malların sevkiyatına yönelik olarak sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, teslim tesellüm belgesi vb. belge ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmiş ise bu belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı, sevkiyata ilişkin plaka takip sistemi kayıtlarıyla sevkiyat güzergahının uyumlu olup olmadığı ya da nakliye vasıtası olarak belirtilen plakaların ait olduğu araçların motosiklet, binek oto ve tescili terk edilmiş araç niteliğinde olup olmadığına ilişkin tespitler,9) Kullanılan sahte belge tutarlarına ilişkin ödemelerin nasıl gerçekleştiği, yapılan ödemenin fiktif olup olmadığı, yapılan ödemenin mükellefe iade edilip edilmediği, ödeme belgelerinin gerçek olup olmadığı, çek ile yapılan ödemelerde ciro silsilesi ve çekin kim tarafından tahsil edildiği, çeki tahsil eden ile çeki düzenleyen mükellef arasında bir ilişki olup olmadığı, ödemeler yapılırken doğrudan borçlandırma sisteminin (DBS) kullanılıp kullanılmadığı,10) Mükellef nezdinde daha önce yapılmış yoklamalarda, sahte belgede yer alan emtiaya ya da benzer nitelikli emtiaya ilişkin bir tespit bulunup bulunmadığı,11) Mükellefle ilgili daha önce vergi incelemesi yapılmışsa bu incelemelerdeki sonuçlar, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma sıklığı (kaç farklı mükelleften alındığı, takvim yılı/vergilendirme dönemlerine yaygınlığı vb.) daha önceki yıllarda kast unsuru ortaya konulan bir sahte belge kullanma raporunun bulunup bulunmadığı,12) Mükellefin ortak veya yöneticileri ile mükellefin ortak veya yönetici olduğu mükelleflerle ilgili daha önce yapılan sahte belge veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma tespitleri,13) Kullanılan sahte belgelerin düzenlenme tarihleri ile elektronik imza tarihlerinin uyumlu olup olmadığı. Geleceğe Bakış“Kurgan Sistemi, mali müşavirliğin sonu değil; yeniden doğuşudur.”“Yapay zekâ muhasebeyi değil, insanı test ediyor.”Yeni çağda güçlü olan, en çok bilen değil; en hızlı öğrenendir. BİR ZAMANLAR… Rakamların ardında insanlar vardı.Bir fişin, bir defterin, bir beyannamenin ardında alın teri, uykusuz geceler, güven duygusu vardı. MUHASEBE MESLEĞİ DÖNÜŞÜM Her şey otomatikleşti.Beyanlar saniyeler içinde yapıldı, raporlar kendiliğinden hazırlandı.İnsanlar mesleklerinden yavaşça dışarıda kaldılar. ALPHA-9 2045 (tahmini) yılında artık hiçbir dosya bir insana ihtiyaç duymuyordu.Sadece bir sistem vardı: ALPHA-9.(İnsan muhasesinin sonu yapay zekanın başlangıcı)Hataları sıfırdı, hızı sonsuzdu, ama içinde vicdan yoktu. ÇÖZÜMÜN ADRESİ ZÜBEYİR ÜLGER MİYDİ Oysa ki Sistem henüz değişmemişken üstadlarımızdan biri 10 yıl önce bunu fark etmişti. 2015 yılında yayınlanan kitapçığında paylaşmıştı; Ekim 2015 yılında Elektronik ortamda vergi denetiminin muhasebe mesleğine etkilerikitapçığında, Denetimlerin büyük kısmı nokta atışlı ve izah istenen denetimler olduğundan, meslek mensubu arşivine masa kurmak durumunda kalacaktır; diyerek, 10 yıl sonrasının gerekliliklerini öngörmüştür. VE TABİ Kİ, O DEĞERLİ ÜSTADIMIZ ÇÖZÜMÜN ADRESİ ZÜBEYİR ÜLGER’Dİ Sistem mali müşavirliği bitirmeye değil yeniden tanımlamaya geliyorMali müşavir teknoloji beni eleyebilir diye korkuya kapılmak yerine kendini dönüştürme fırsatını görmeli SONUÇ-1 Veri Girişi Dönemi Bitiyor.Veri yorumlama dönemi başlıyorVeriyi anlamlandıran stratejik danışman olmalıRapor okumayı bilmeliE dönüşüm araçları sayesinde sen artık analiz, planlama, denetim gibi yüksek değerli işlere zaman ayırabilirsin SONUÇ-2 Yapay zekâyı yöneten insan ol.”Artık hiçbir bilgi sabit değil; her yıl yeni mevzuatlar, yeni düzenlemeler, yeni sistemler hayatımıza giriyor.‘Ben biliyorum’ dönemi bitti; ‘ben öğreniyorum’ dönemi başladı.Yeni çağda güçlü olan, en çok bilen değil; değişimi okuyup yön verendir.Çünkü vizyon, sadece görmek değil harekete geçmektir. Yapay zekâ her şeyi hesaplayabilir…Ama insan, hâlâ anlam verebilen tek varlıktır.”

Bu çalışmada iflas kurumu, Türk hukuk sistemi içerisinde hukuki ve vergisel boyutlarıyla elealınmıştır. S.M.M.M/Dış Denetçi/ Pınar Pehlivan ÖzetBu çalışmada iflas kurumu, Türk hukuk sistemi içerisinde hukuki ve vergisel boyutlarıyla ele alınmıştır. İflasın tanımı, hukuki niteliği ve malvarlığının tasfiye süreci incelenmiş; iflasınvergisel sonuçları tasfiye müessesesi ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. AyrıcaDanıştay içtihatları ve idari görüşler ışığında iflas sürecinde vergi sorumluluğunun kapsamıortaya konulmuş ve uygulamada karşılaşılan tereddütlü alanlara açıklık getirilmeyeçalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: İflas, Tasfiye, İflas Masası, Vergisel Sorumluluk, Danıştay Kararları THE CONCEPT OF BANKRUPTCY, ITS  DIFFERENCES FROM LIQUIDATION AND TAX  IMPLICATIONSAbstract This study examines the institution of bankruptcy within the Turkish legal system from both legal and tax perspectives. The concept and legal nature of bankruptcy, as well as theliquidation of assets within the bankruptcy estate, are analyzed in detail. The taxconsequences of bankruptcy are evaluated in comparison with voluntary liquidation, withparticular emphasis on the continuation of tax obligations. In addition, relevant Council ofState (Danıştay) decisions and administrative opinions are discussed in order to clarify thescope of tax liability during bankruptcy proceedings and to address practical uncertaintiesencountered in practice.Keywords: Bankruptcy, Liquidation, Bankruptcy Estate, Tax Liability, Council of StateDecisions 1. İflas Kavramı ve Hukuki Niteliğiİflas, borçlunun muaccel borçlarını ödeyemeyecek duruma düşmesi halinde, alacaklılarınhaklarının korunması amacıyla borçlunun tüm malvarlığının cebrî icra yoluyla tasfiyesineimkân veren hukuki bir müessesedir. Türk hukukunda iflas, İcra ve İflas Kanunu’nun 154ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 154. maddesine göre ticaretleuğraşanlar ile Türk Ticaret Kanunu uyarınca tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere  tabi bulunanlar iflasa tabidir. İflas kararının verilmesiyle birlikte borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi sona erer ve borçluya ait tüm malvarlığı unsurları iflas masasını oluşturur. Bu aşamadan sonraalacaklılar bireysel takip yapamaz; alacaklarını iflas masasına kaydettirmek zorundadır. 2. İflas Sürecinde Malvarlığının Tasfiyesiİflasın açılmasıyla birlikte borçluya ait haczi kabil tüm malvarlığı unsurları iflas masasınıoluşturur. İflas masasına giren mallar, masanın kanuni temsilcisi olan iflas idaresi tarafından paraya çevrilir ve elde edilen bedel, İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesindedüzenlenen sıra cetveline göre alacaklılara dağıtılır. Bu sıra, iflasın kolektif icra niteliğininen önemli görünümünü teşkil etmektedir. İflasta alacakların sırası aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:Tablo 1: İflasta Alacakların Sıra Cetveli (İİK m.206) Vergi alacakları, kural olarak adi alacak niteliğinde olmakla birlikte, özel kanunlarında açıkimtiyaz tanınmış olması hâlinde üçüncü sırada değerlendirilir. Bu durum, vergialacaklarının iflas masasındaki konumunun her somut olayda ayrıca incelenmesini gereklikılmaktadır. 3. İflasın Vergisel Sonuçlarıİflasın açılması, vergisel açıdan mükellefiyetin sona ermesi sonucunu doğurmaz. Vergi UsulKanunu’nun 10. maddesinde iflas hâli açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte, İcra ve İflasKanunu’nun 226. maddesi uyarınca iflas idaresinin iflas masasının kanuni temsilcisi olmasıve müflisin vergisel ödevlerini fiilen yerine getirme imkânının ortadan kalkması karşısında,vergi ödevlerinin iflas idaresinin kanuni temsil sorumluluğu kapsamında yerine getirilmesigerektiği kabul edilmektedir. Bu bağlamda iflas, vergisel yükümlülüklerin sona ermesinideğil, vergi ödevlerine ilişkin temsil ve sorumluluğun müflisten iflas idaresine geçmesiniifade etmektedir. 4. İflas ile Tasfiye Arasındaki Fark ve Danıştay Kararıİflas ile tasfiye, her ne kadar her ikisi de malvarlığının tasfiyesini içerse de, hukukinitelikleri, başlatılma biçimleri ve vergisel sonuçları bakımından birbirinden köklüşekilde ayrılmaktadır. Tasfiye, şirketin iradesine dayalı olarak ticari hayatına son vermesiniifade ederken; iflas, borçlunun ödeme güçlüğü nedeniyle cebrî olarak yürütülen bir tasfiyeyoludur. Bu farklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:Tablo 2: İflas – Tasfiye Karşılaştırması Bu ayrım, yargı kararlarında da açık biçimde ortaya konulmuştur.Danıştay 4. Dairesinin 1993/657 E., 1994/1299 K. sayılı kararında; kollektif şirketin iflasıhâlinde, şirket ortakları adına ayrıca gelir vergisi beyannamesi verilmesine gerekbulunmadığı, vergisel sorumluluğun iflas masası ve iflas idaresi üzerinden yürütülmesigerektiği vurgulanmıştır.Yukarıda yapılan açıklamalar ve karşılaştırmalı değerlendirmeler, iflas ve tasfiye süreçlerinin hukuki niteliği ile vergisel sonuçları arasındaki temel farkları ortaya koymaktadır. Ancak bu teorik çerçevenin, uygulamada beyanname verme süreleri, vergisel yükümlülüklerin devamı ve temsil yetkisinin kullanımı bakımından ne şekilde somutlaştığının ayrıca ele alınması gerekmektedir. Bu nedenle iflas hâlinde beyannamelerin hangi dönemler itibarıyla, kim tarafından ve hangi süreler içerisinde verileceği hususu, mevzuat hükümleri ve idari görüşler ışığında uygulamaya yönelik bir örnek üzerinden incelenecektir. 5. İflas Halinde Beyannamelerin Verilme Süresiİflas halinde, ticaret mahkemesinin iflas kararı verdiği tarihten itibaren şirketin iflas masasına girdiği kabul edilir ve masanın kanuni temsilcisi iflas idaresidir (İİK m.226). İflas nedeniyle mükellefin malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi ortadan kalktığından, vergilemeye ilişkin ödevlerin müflis tarafından yerine getirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, tasfiye öncesi  dönemlere ait beyannameler dâhil olmak üzere tüm vergisel yükümlülükler iflas idaresi tarafından yerine getirilir. Öte yandan, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17/3. maddesi uyarınca, tasfiye veya iflasınbaşladığı tarihe kadar olan süre bağımsız bir vergilendirme dönemi olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, iflasın başladığı tarihi izleyen dördüncü ayın 1–30’uncu günleri arasında, söz konusu kıst döneme ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi iflas idaresi tarafından kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir. İflas tarihinden sonraki dönemler için ise kurumlar vergisi açısından geçici vergi beyannamesi verilmez.İflasın kesin olarak sonuçlanması halinde, nihai döneme ait kurumlar vergisi beyannamesi,tasfiyenin veya iflasın sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde şirket adına, iflasidaresinin yetkilendirdiği meslek mensubu tarafından verilir.Örnek :(A) A.Ş.’nin 15 Mart 2024 tarihinde ticaret mahkemesi kararıyla iflasınahükmedildiği varsayılsın.Bu durumda;a) Kıst Dönem Kurumlar Vergisiİflasın başladığı tarih olan 15.03.2024’e kadar geçen süre (01.01.2024–15.03.2024), KurumlarVergisi Kanunu’nun 17/3. maddesi uyarınca bağımsız bir vergilendirme dönemi olarakkabul edilir. Bu döneme ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi, iflasın başladığı tarihi izleyendördüncü ayın sonuna kadar, yani Temmuz 2024 içinde iflas idaresi tarafından verilir.b) Geçici Vergiİflasın açılmasından sonraki dönemler için kurumlar vergisi açısından geçici vergibeyannamesi verilmez. Bu durum, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesi uyarıncaişin bırakılması hâline bağlanan vergisel sonuçların iflas için de geçerli olmasının doğal birsonucudur.c) Katma Değer Vergisi ve Muhtasar Beyannamelerİflas sonrasında işletme faaliyetlerinin iflas idaresi tarafından sürdürülmesi hâlinde, KDV vemuhtasar beyannameler verilmek zorundadır Vergiye tabi işlem bulunmayan vergilendirmedönemlerinde dahi, mükellefiyet sona ermediği sürece, katma değer vergisi beyannamesininverilmesi yükümlülüğü devam etmektedir. Bu beyannamelerin tamamı, iflas masası adınaiflas idaresi tarafından düzenlenir ve sunulur.d) İflasın Sona Ermesiİflasın örneğin 10 Kasım 2026 tarihinde kapanması hâlinde, nihai döneme ilişkin kurumlarvergisi beyannamesi, iflasın sonuçlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde yine iflas idaresitarafından verilir.Bu süreçte müflisin ve eski yönetim organlarının beyanname verme yükümlülüğü ortadankalkmaktadır.6. İflas Sürecinin Başlaması ve İflas Masasının Oluşumuİflas süreci, alacaklının veya borçlunun talebi üzerine ticaret mahkemesinin iflas kararıvermesiyle başlamaktadır. Mahkeme tarafından iflas kararı verilmesiyle birlikte, borçlununtüm haczi kabil malvarlığı unsurları iflas masasını oluşturur. İflas masasının oluşumubakımından, kararın ticaret siciline tescil ve ilanı beklenmeksizin, iflas kararının verildiğitarih esas alınmaktadır.İflas kararının verilmesiyle birlikte borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi sonaermekte; borçlu adına bireysel icra takipleri durmakta ve alacaklılar

Bu çalışmada, sat–kirala–geri al işlemlerinde istisnaların hangi şartlara bağlı olarak uygulandığı, erken kapatma ve sözleşme tadili kavramlarının bu istisnalar üzerindeki etkisi ve idarenin konuya yaklaşımı ele alınmaktadır. Vergi Uzmanı: Oktay Çetin 1. GİRİŞ Sat–kirala–geri al (sale and lease back) işlemleri, işletmelerin bilançolarında yer alan taşınır ve taşınmaz varlıklarını likiditeye dönüştürmelerine imkân tanıyan, aynı zamanda söz konusu varlıkların kullanımının devamını sağlayan finansman yöntemlerinden biridir. Türk vergi sisteminde bu işlemlere ilişkin olarak Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi ve harçlar bakımından çeşitli istisna düzenlemeleri getirilmiştir. Ancak uygulamada, özellikle finansal kiralama borcunun erken kapatılması veya sözleşme şartlarının revize edilmesi durumlarında istisnaların akıbeti tartışmalı hâle gelmektedir. Bu çalışmada, sat–kirala–geri al işlemlerinde istisnaların hangi şartlara bağlı olarak uygulandığı, erken kapatma ve sözleşme tadili kavramlarının bu istisnalar üzerindeki etkisi ve idarenin konuya yaklaşımı ele alınmaktadır. Çalışma, idari özelgeler ve doktrinde yapılan değerlendirmelerle sınırlı tutulmuş; uygulama örneği ile teorik açıklamalar desteklenmiştir.  2. SAT–KİRALA–GERİ AL İŞLEMLERİNİN HUKUKİ VE VERGİSEL ÇERÇEVESİ Sat–kirala–geri al işlemleri, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında gerçekleştirilen finansal kiralama sözleşmelerinin özel bir türünü oluşturmaktadır. Bu modelde işletme, aktifinde kayıtlı bulunan bir taşınır veya taşınmazı finansal kiralama şirketine veya ilgili finans kuruluşuna satmakta; aynı varlığı geri kiralayarak kullanımına devam etmekte ve sözleşme süresi sonunda mülkiyeti tekrar devralmaktadır. Vergisel açıdan bu işlemler, özellikle Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-j maddesi ile Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 5.15 numaralı bölümünde düzenlenen satış kazancı istisnası bakımından önem arz etmektedir. Bunun yanında Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-y maddesinde ve Harçlar Kanunu’nda sat–kirala–geri al işlemlerine özgü istisna ve indirimli oran düzenlemeleri bulunmaktadır.  3. İSTİSNANIN ŞEKLİ VE ZAMANSAL ŞARTLARI Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-j maddesi ve ilgili Tebliğ hükümleri uyarınca, sat–kirala–geri al işlemlerinden doğan kazançlara istisna uygulanabilmesi için iki temel şartın birlikte sağlanması gerekmektedir. Bunlardan ilki, taşınır veya taşınmazın geri kiralama amacıyla satılmasıdır. İkinci ve belirleyici şart ise, söz konusu varlığın sözleşme sonunda kiracı tarafından geri alınmasıdır. “Sözleşme sonunda geri alım” ifadesi, istisnanın zamansal ve şekli niteliğini ortaya koymaktadır. İstisna, kredinin veya finansal borcun nasıl ve ne zaman ödendiğine değil; sat–kirala–geri al sürecinin sözleşmede öngörülen süre boyunca devam etmesine ve bu sürenin sonunda tamamlanmasına bağlanmıştır. Bu nedenle, istisnanın varlık sebebi ekonomik sonuçtan ziyade, işlemin hukuki şekli ve zamanlamasıdır.  4. UYGULAMA ÖRNEĞİ Bu bölümde, sat–kirala–geri al işlemine ilişkin sayısal bir örnek üzerinden istisnaların uygulanma biçimi ele alınmaktadır. Örnekte, bir işletmenin aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazını sat–kirala–geri al yöntemiyle finansal kiralama şirketine devrettiği, satıştan doğan kazancı özel fon hesabında izlediği ve sözleşme süresi boyunca kira ödemelerini gerçekleştirdiği varsayılmaktadır. Normal senaryoda sözleşme süresi tamamlanmakta ve taşınmaz sözleşme sonunda işletme tarafından geri alınmaktadır. Bu durumda, satış kazancı istisnası korunmakta; Katma Değer Vergisi istisna hükümleri uygulanmaktadır. Örnek. Şirket aktifinde kayıtlı bulunan iş makinasının iktisap bedeli 22.000.000 TL olup, bu kıymet için bugüne kadar 13.000.000 TL amortisman ayrılmıştır. İş makinasının, 6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla bir bankaya 15.000.000 TL bedelle satılması sonucunda, satış bedeli ile net aktif değer arasındaki fark olan 6.000.000 TL tutarında satış kazancı doğmuştur. Toplam faiz tutarı 7.000.000 TL olup ilk yılın faizi 2.500.000 TL dir. İstisna Hesaplanması  Hesap Kodu Hesap İsmi Aktif Değeri Brikmiş Amortisman Net Aktif Değeri Bankaya Satış Tutarı İstisna Tutarı 253 İş Makinası 22.000.000,00 13.000.000,00 9.000.000,00 15.000.000,00 6.000.000,00 Kullanılan Kredi Tablosu Anapara  İlk Yıl Faizi  Diğer Dönemler Faizi  Toplam 15.000.000,00 2.500.000,00 4.500.000,00 22.000.000,00 Satışın Muhasebe Kaydı Hesap Kodu Adı Borç Alacak 102. Bankalar 15.000.000,00   257 Birikmiş Amortismanlar 13.000.000,00   253 İş Makinası   22.000.000,00 649.01.016 Sat-Kirala-Geri Al işl. doğan Kazanç İst. (Kvk Mad. 5/1-j Taşınmazlar)   6.000.000,00 960.01 Satış Kazancı İstisnası (K.V.K. Mad. 5/1- j) Beyanname Üzerinde Yapılacak İndirimler 6.000.000,00   961.01 Satış Kazancı İstisnası (K.V.K. Mad. 5/1- j) Beyanname Üzerinde Yapılacak İndirimler   6.000.000,00 Kredi Ödeme Tablosunun Muhasebe Kaydı Hesap Kodu Adı Borç Alacak 260 İş Makinası Sat-Kirala-Geri Al 15.000.000,00 302 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL 2.500.000,00 402 Sat-Kirala-GeriAl Kredi Faizi-TL 4.500.000,00 301 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL Kredi Anapara ve Faizi 9.000.000,00 401 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL Kredi Anpara ve Faizleri 13.000.000,00 İlk Yılın Amortisman Kaydı İlk yılın faizi dahil amortisman ayrılacak tutar 17.500.000,00 TL dir. Amortisman süresi 4 yıl olarak dikkate alınmıştır. Hesap Kodu Adı Borç Alacak 770/730 Genel Yönetim/Üretim Giderleri 2.250.000,00   280 Gelecek Yıllara Ait Giderler (Takip Eden Yıl Özel Fonlardan Düşülecek) 2.125.000,00   268 Birikmiş Amortismanlar   4.375.000,00 İstisnanın Fon Hesabına Alınması Hesap Kodu Adı Borç Alacak 590 Önceki Dönem Karı     6.000.000,00   549 Özel Fonlar   6.000.000,00 Sözleşme sonunda geri alınması İkinci yılın sonunda geri alınmıştır. Hesap Kodu Adı Borç Alacak 253 İş Makinası 17.500.000,00   257 Birikmiş Amortisman   8.750.000,00 260 İş Makinası Sat-Kirala-Geri Al    17.500.000,00 268 Birikmiş Amortisman 8.750.000,00   5. ERKEN KAPATMA VE SÖZLEŞME TADİLİ Erken kapatma, finansal kiralama borcunun sözleşmede öngörülen süreden önce tamamen ödenmesi ve buna bağlı olarak taşınmazın erken geri alınması sonucunu doğuran bir işlemdir. Bu durumda sat–kirala–geri al süreci fiilen sona ermekte ve “sözleşme sonunda geri alım” şartı gerçekleşmemektedir. Buna karşılık sözleşme tadili, tarafların karşılıklı iradesiyle sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılmasını ifade etmektedir. Ödeme planının yeniden düzenlenmesi, vadelerin revize edilmesi veya ekonomik koşullara uyum sağlamak amacıyla yapılan değişiklikler, sözleşmenin feshi anlamına gelmemektedir. Sözleşme tadilinde, sat–kirala–geri al süreci devam etmekte ve geri alım yine sözleşme sonunda gerçekleştirilmektedir. Bu ayrım, istisnaların korunup korunmaması açısından belirleyici niteliktedir.  6. İDARİ GÖRÜŞLERİN ANALİZİ İdarenin konuya yaklaşımı, verilen özelgelerde açık biçimde görülmektedir. Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen bir özelgede, finansal kiralama kapsamında bankaya devredilen taşınmazın kredinin erken kapatılması suretiyle geri alınmasının, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-y maddesinde düzenlenen istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir. İdareye göre erken kapatma ile yapılan geri devir, “sözleşme süresi sonunda” gerçekleştirilen bir devir değildir ve bu nedenle normal bir KDV’ye tabi teslim niteliği taşımaktadır. Benzer şekilde Çorum Defterdarlığı’nca verilen özelgede, sözleşme süresi sona ermeden taşınmazın kiracı adına tapuda tescil edilmesi durumunda tapu harcı istisnasının uygulanamayacağı ifade edilmiştir. Bu özelgede de reddin gerekçesi, istisnanın süreye bağlı bir ayrıcalık olması ve zamansal şartın ihlal edilmesidir. Yapılan değerlendirmelerde, idarenin bu yaklaşımının ekonomik sonuçtan ziyade şekil ve zaman şartlarına dayandığı vurgulanmaktadır. Erken kapatma, ticari açıdan yükümlülüğün yerine getirilmesi olarak görülebilse dahi, istisna açısından “sözleşme süresinin tamamlanmaması” şeklinde değerlendirilmektedir.  Sat–kirala–geri al sözleşmesinin süresi sona ermeden, kiracının kalan kira borçlarını peşinen ödemek suretiyle taşınmazı

Vergisel teşvikler, işletmelerin AR-GE yatırımlarını artırmayı hedeflerken, uygulamada yapılan hatalar ciddi vergi riskleri doğurabilmektedir. SMMM/DENETÇİ PINAR PEHLİVAN 1. GİRİŞ Küresel rekabet ortamında işletmelerin sürdürülebilirliği açısından araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetleri büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda Türkiye’de AR-GE faaliyetleri, başta 5746 sayılı Kanun olmak üzere çeşitli düzenlemelerle teşvik edilmektedir. Vergisel teşvikler, işletmelerin AR-GE yatırımlarını artırmayı hedeflerken, uygulamada yapılan hatalar ciddi vergi riskleri doğurabilmektedir. 2. AR-GE HARCAMALARINDA VERGİ TEŞVİKLERİ 2.1. Yasal Çerçeve 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun uyarınca AR-GE faaliyeti; bilimsel ve teknolojik belirsizlik içeren, yeni bilgi üretimine ve mevcut bilginin yeni süreç, sistem ve uygulamalara dönüştürülmesine yönelik sistematik ve yaratıcı çalışmaları ifade etmektedir. Türkiye’de AR-GE teşviklerinin temel yasal dayanağı 5746 sayılı Kanun olup, bu kapsamda mükellefler AR-GE ve tasarım harcamalarının %100’ünü kurum kazancından indirebilmekte; belirli şartların sağlanması halinde ilave indirim mekanizmasından da yararlanabilmektedir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan AR-GE indirimi hükmü 6728 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış ve uygulama tamamen 5746 sayılı Kanun kapsamına alınmıştır. Bununla birlikte, AR-GE faaliyetlerine sağlanan teşvikler yalnızca 5746 sayılı Kanun ile sınırlı olmayıp, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında da uygulanmaktadır; ancak 5746 sayılı Kanun harcamaların gider indirimi yoluyla desteklenmesini öngörürken, 4691 sayılı Kanun teknokentlerde elde edilen kazançlara kurumlar vergisi istisnası sağlamaktadır. Bu nedenle aynı faaliyet kapsamında mükerrer teşvikten yararlanılması mümkün olmayıp, faaliyet ve gelir unsurlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. 2.2. Başlıca Vergisel Teşvik Türleri • AR-GE ve Tasarım İndirimi (%100 indirim + AR-GE veya tasarım merkezlerinde, harcama artışına bağlı olarak %50 ilave indirim)• Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (Doktoralı veya yüksek lisanslı personele göre değişen oranlarda)• SGK Primi Desteği (Sigorta primi işveren hissesinin %50’si Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanır.)• Damga Vergisi ve Değerli Kağıt İstisnası Proje kağıtlarına yönelik muafiyet.• Gümrük Vergisi İstisnası: Projelerde kullanılmak üzere ithal edilen makine, teçhizat ve yazılımlar gümrük vergisinden muaftır. 2.3. AR-GE Harcamalarının Kapsamı 3. UYGULAMA ESASLARI VE ÖZELGELER 3.1. Sipariş Üzerine Yapılan Faaliyetler (Önemli!)       5746 sayılı Kanun uyarınca; sipariş üzerine yürütülen AR-GE veya tasarım faaliyetlerinde, harcamaların %50’si siparişi veren kurum, kalan %50’si ise işi yapan (AR-GE merkezi) tarafından indirim konusu yapılır. Bu kuralın ihlali, mükerrer yararlanma nedeniyle vergi ziyaı riski doğurur. Bu paylaşımın uygulanabilmesi için taraflar arasında yapılan sözleşmede açık hüküm bulunması gerekmektedir. 3.2. Özelge Yaklaşımı (İzmir Vergi Dairesi – 30.12.2014):          Bir makine veya yazılım sadece AR-GE projesinde kullanılmıyorsa, amortismanın tamamı değil, yalnızca projenin yürütüldüğü gün/saat üzerinden hesaplanan kısmı indirim konusu yapılabilir.  AR-GE projesi için alınan özel yazılım lisansları veya patent hakları da amortisman yoluyla AR-GE indirimine konu edilebilir; ancak projenin bitişiyle birlikte bu indirim sona erer. Özelgede vurgulandığı üzere, amortismanların AR-GE indirimi olarak dikkate alınabilmesi için bu kıymetlerin mutlaka “AR-GE ve Tasarım Projesi” dosyasında envanter olarak kayıtlı olması ve kullanım sürelerinin puantaj gibi belgelerle ispatlanması gerekir. Bu yaklaşım 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile de uyumludur. 4. AR-GE TEŞVİKLERİNDE HATALI UYGULAMALAR Uygulamada en sık karşılaşılan ve vergi incelemelerinde cezaya neden olan hatalar: 5. DANIŞTAY KARARLARI (GENEL YAKLAŞIM) 5.1. AR-GE niteliğinin somut olarak ispatı (Danıştay 4. Daire, E:2022/1600, K:2023/867)       Danıştay 4. Dairesi, AR-GE indirimi ihtilafına ilişkin kararında, indirimin uygulanabilmesi için harcamaların doğrudan AR-GE faaliyeti ile bağlantılı olması gerektiğini açıkça vurgulamıştır. Karar özeti: Harcamaların bağış, pazarlama veya genel yönetim giderleri ile karışması halinde AR-GE indirimi uygulanamaz. Vergi idaresi, harcamanın gerçek mahiyetini incelemekle yükümlüdür. Mükellef, AR-GE niteliğini belge ile ispatlamak zorundadır. 👉 Danıştay’ın yaklaşımı:“Vergilendirmede şekli uygunluk yeterli değildir, maddi gerçek esas alınır.” 6. UYGULAMA ÖRNEĞİ Senaryonun Özeti: Bir şirket, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında bir teknokentte faaliyet göstermektedir. Şirketin ana işi dijital reklam ve pazarlama hizmetleri sunmaktır. Bu kapsamda yapılan harcamaların AR-GE sayılıp sayılmayacağı ve beyannamede indirim konusu yapılıp yapılamayacağı değerlendirilmiştir. Soru 1: Teknoparkta faaliyet gösteren bir firmanın yaptığı tüm harcamalar AR-GE sayılır mı? Cevap:Teknoparkta faaliyet göstermek tek başına yeterli değildir.5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun uyarınca bir harcamanın AR-GE sayılabilmesi için faaliyetlerin bilimsel ve teknolojik içerik taşıması gerekir. Soru 2: Reklam ve pazarlama faaliyetleri AR-GE kapsamında değerlendirilebilir mi? Cevap:Genel olarak hayır. Reklam faaliyetleri: Soru 3: Reklam harcamaları beyannamede nasıl dikkate alınır? Cevap:Reklam giderleri: Soru 4: Aynı firma reklam faaliyetinin yanında yazılım geliştiriyorsa durum değişir mi? Cevap:Evet. Eğer firma reklam optimizasyonu için algoritma geliştiriyor, veri analitiği yazılımı üretiyor veya yapay zekâ tabanlı sistemler kuruyorsa bu faaliyetler AR-GE kapsamında değerlendirilebilir. 👉 Ancak burada kritik nokta:AR-GE faaliyetleri ile reklam faaliyetlerinin ayrı muhasebeleştirilmesi gerekir. Soru 5: Bu konuda idarenin yaklaşımı nasıldır? Cevap:Gelir İdaresi uygulamalarında temel yaklaşım şudur:👉 “Faaliyetin özü AR-GE değilse, yapılan harcamalar teşvik kapsamında değerlendirilmez.” Bu nedenle özellikle reklam, satış ve pazarlama giderleri sıkı şekilde incelemeye tabi tutulmaktadır. 7. SONUÇ AR-GE teşvikleri, işletmeler için önemli bir vergi avantajı sağlamakta olup inovasyon odaklı yatırımların desteklenmesinde kritik rol oynamaktadır. Ancak bu teşviklerin istisnai nitelikte olması nedeniyle, uygulamadaki hatalar ciddi vergi riski ve cezai sonuçlar doğurabilmektedir. Yapılan değerlendirmeler ve yargı kararları ışığında en sık hataların; giderlerin yanlış sınıflandırılması, personel ayrımının doğru yapılmaması ve proje bazlı kayıt sisteminin eksikliği olduğu görülmektedir. Özellikle AR-GE faaliyetleri ile ticari faaliyetlerin karıştırılması, teşviklerin reddedilmesinde temel risk alanıdır. Bu nedenle AR-GE teşviklerinde yalnızca mevzuata şekli uygunluk yeterli olmayıp, harcamaların gerçek mahiyetinin açık ve belgeli şekilde ortaya konulması büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, AR-GE teşviklerinden etkin ve güvenli şekilde yararlanılabilmesi için faaliyetlerin doğru sınıflandırılması, proje bazlı izlenmesi ve mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesi gerekmektedir. Aksi durumda sağlanan teşvikler önemli bir avantaj olmaktan çıkmakta ve ciddi bir vergi riski unsuruna dönüşmektedir. Doğru sınıflandırılan her gider, doğru yönetilen bir vergidir. KAYNAKÇA

Bu çalışmada, kurumlarda tasfiye süreci Türk Ticaret Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde hukuki ve vergisel boyutlarıyla ele alınmaktadır. Oktay Çetin/ Vergi Uzmanı & Pınar Pehlivan/ S.M.M.M/Dış Denetçi Özet Bu çalışmada, kurumlarda tasfiye süreci Türk Ticaret Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde hukuki ve vergisel boyutlarıyla ele alınmaktadır. Tasfiye dönemlerinin belirlenmesi, tasfiye kârının tespiti, tasfiye zararlarının vergisel etkileri, sermaye düzeltmesi olumlu farklarının niteliği ve tasfiye memurlarının sorumlulukları uygulamaya yönelik örnekler eşliğinde incelenmektedir. Çalışma, tasfiye sürecinin mevzuata uygun yürütülmesinin, ileride doğabilecek hukuki ve vergisel risklerin önlenmesi bakımından taşıdığı önemi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Tasfiye, Tasfiye Kârı, Tasfiye Dönemi, Kurumlar Vergisi, Sermaye Düzeltmesi Şirketler, tıpkı gerçek kişiler gibi belirli bir yaşam döngüsüne sahiptir. Kuruluş, faaliyet, büyüme ve gelişme aşamalarının ardından, ekonomik, hukuki veya yapısal nedenlerle faaliyetlerine son verebilmektedirler. Bu sürecin hukuki karşılığı tasfiye olup, şirketlerin malvarlığının paraya çevrilmesi, borçlarının ödenmesi ve kalan tutarın ortaklara dağıtılması suretiyle tüzel kişiliğin sona erdirilmesini ifade etmektedir. Muhasebenin temel kavramlarından biri olan işletmenin sürekliliği ilkesi, işletmelerin faaliyetlerine kesintisiz devam edeceği varsayımına dayanmakla birlikte, bu ilke işletmelerin sonsuza kadar var olacağı anlamına gelmemektedir. Uygulamada, pek çok şirket çeşitli nedenlerle faaliyetlerini durdurmakta ve tasfiye sürecine girmektedir. Tasfiye süreci, yalnızca şirketin kapanışına ilişkin teknik bir işlem olmayıp, aynı zamanda şirketin sona erme sonrası döneme ilişkin tüm hukuki ve vergisel yükümlülüklerinin nihai olarak yerine getirilmesini amaçlayan çok boyutlu bir süreçtir. Bu sürecin mevzuata aykırı veya eksik yürütülmesi, başta tasfiye memurları ve ortaklar olmak üzere ilgililer açısından ciddi hukuki ve vergisel riskler doğurabilmektedir. Bu çalışmada, kurumlarda tasfiye süreci Türk Ticaret Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde ele alınmakta; özellikle tasfiye dönemlerinin belirlenmesi, tasfiye kârının hesaplanması ve tasfiye memurlarının hukuki ve vergisel sorumlulukları açıklanmaktadır 2. Tasfiyenin Uygulanacağı Kurumlar 2.1. Türk Ticaret Kanununa Göre Türk Ticaret Kanunu’nda tasfiye, ticaret şirketlerinin sona ermesinin doğal bir sonucu olarak düzenlenmiştir. Kanun sistematiğinde tasfiye, şirketin hukuki varlığının tamamen sona erdirilmesine kadar geçen süreci ifade etmekte olup, tasfiyeye tabi olacak kurumlar ticaret şirketleriyle sınırlıdır. Bu kapsamda kolektif şirketler, komandit şirketler, anonim şirketler, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler tasfiye hükümlerine tabi kurumlar arasında yer almaktadır. TTK’ya göre ticaret şirketleri; kanunda öngörülen sebeplerin gerçekleşmesi, şirket sözleşmesinde belirlenen sürenin sona ermesi, şirket amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, genel kurulun sona erme kararı alması, iflasın açılması ya da kanunda sayılan diğer nedenlerle sona erer. Şirketin sona ermesiyle birlikte, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça tasfiye süreci kendiliğinden başlar. Tasfiye süreci, şirket türüne bakılmaksızın ortak ilkelere dayanmakla birlikte, her şirket türü açısından uygulanacak usul ve esaslar Kanun’da ayrı ayrı düzenlenmiştir. Tasfiye aşamasında şirket, “tasfiye hâlinde” ibaresini kullanmak suretiyle ticari faaliyetlerini sürdürür; ancak bu faaliyetler yalnızca tasfiye amacına yönelik işlemlerle sınırlıdır. Şirket yeni ticari faaliyetlerde bulunamaz; mevcut işlerin tamamlanması, alacakların tahsili, borçların ödenmesi ve şirket malvarlığının paraya çevrilmesi tasfiyenin temel hedeflerini oluşturur. Tasfiyeye giren şirketlerde, şirketi temsil ve idare yetkisi tasfiye memurlarına geçer. Tasfiye memurları, şirketin sona ermesinden sonra alacaklıların ve ortakların haklarını korumakla yükümlü olup, tasfiye işlemlerini Kanun ve şirket sözleşmesi hükümlerine uygun şekilde yürütmek zorundadır. Tasfiye sürecinin tamamlanmasının ardından şirketin ticaret sicilindeki kaydı silinir ve şirket tüzel kişiliği tamamen sona erer. TTK sistematiğinde tasfiye, yalnızca şirket malvarlığının paylaştırılmasına yönelik bir süreç olmayıp; şirketin sona erme sonrası sorumluluklarının hukuka uygun biçimde yerine getirilmesini sağlayan, alacaklıların korunmasını esas alan ve ortaklar arasındaki menfaat dengesini gözeten bir hukuki mekanizma olarak düzenlenmiştir. 2.2. Kooperatifler Kanununa Göre 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda kooperatiflerin dağılması ve tasfiyesi, tüzel kişiliğin sona ermesine yol açan hukuki bir süreç olarak düzenlenmiştir. Kooperatiflerin tasfiyeye girmesi, kanunda sayılan belirli hâllerin gerçekleşmesine bağlanmış olup, bu hâllerin varlığı durumunda kooperatif faaliyetlerine son verilerek tasfiye işlemleri başlatılmaktadır. 2.2.1. Kooperatiflerin Dağılma Nedenleri Kooperatifler Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca kooperatifler; •        Ana sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesi, •        Kooperatif amacının gerçekleşmesi veya gerçekleştirilmesinin imkânsız hâle gelmesi, •        Genel kurul tarafından tasfiye kararı alınması, •        Kooperatifin iflasına karar verilmesi, •        Üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısının yapılamaması, •        Başka bir kooperatifle birleşme veya devralma gibi nedenlerle dağılır ve tasfiye sürecine girer. Dağılma nedenlerinden herhangi birinin gerçekleşmesiyle birlikte, kooperatifin ticaret siciline “tasfiye hâlinde” olduğuna ilişkin tescil yapılır ve kooperatif unvanı bu ibareyi taşıyacak şekilde kullanılmaya başlanır. 2.2.2. Tasfiye Memurlarının Atanması ve Yetkileri Kooperatiflerin tasfiye süreci, kural olarak genel kurul tarafından atanan tasfiye memurları aracılığıyla yürütülür. Ana sözleşmede tasfiye memurlarının kim olacağına ilişkin hüküm bulunması hâlinde, tasfiye bu hükümlere göre gerçekleştirilir. Aksi hâlde tasfiye memurları genel kurul tarafından seçilir. Tasfiye memurları, kooperatifin yönetim ve temsil yetkisini devralarak; ile yükümlüdür. Tasfiye memurları, bu görevleri yerine getirirken alacaklıların ve ortakların menfaatlerini gözetmek zorundadır. 2.2.3. Tasfiye Sürecinde Yapılacak İşlemler Tasfiye süreci, kooperatifin yeni faaliyetler yürütmesini değil, mevcut varlık ve borçlarının tasfiyesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda tasfiye memurları tarafından öncelikle kooperatifin mali durumu tespit edilerek tasfiye başlangıç bilançosu düzenlenir. Tasfiye sürecinde; ve genel kurulun onayına sunulur. 2.2.4. Tasfiye Sonunda Kalan Varlıkların Dağıtımı Tasfiye işlemlerinin tamamlanmasının ardından kooperatifin borçlarının tamamen ödenmesi hâlinde, kalan varlıkların dağıtımı ana sözleşme hükümlerine göre gerçekleştirilir. Ana sözleşmede tasfiye bakiyesinin ortaklara dağıtılmasına ilişkin hüküm bulunması hâlinde, kalan tutar ortaklara sermaye payları oranında dağıtılır. Ana sözleşmede hüküm bulunmaması durumunda ise, Kooperatifler Kanunu uyarınca tasfiye sonunda kalan tutar Türkiye Milli Kooperatifler Birliği’ne devredilir. Bu düzenleme, kooperatifçilik ilke ve değerlerinin korunmasını amaçlamaktadır. 2.2.5. Tasfiyenin Sona Ermesi ve Tescil Tasfiye işlemlerinin tamamlanması ve tasfiye sonu hesaplarının genel kurul tarafından onaylanmasının ardından, tasfiyenin sona erdiği hususu ticaret siciline tescil edilir. Bu tescil ile birlikte kooperatifin tüzel kişiliği sona erer ve kooperatif sicilden silinir. Tasfiye sürecinin usulüne uygun şekilde tamamlanması, tasfiye memurlarının hukuki ve vergisel sorumluluklarının sona ermesi bakımından önem taşımaktadır. 2.3. Kurumlar Vergisi Kanununa Göre 2.3.1. Tasfiye Dönemi, Tasfiyenin Başlangıcı ve Sonu Tasfiye dönemi, tasfiyeye ilişkin genel kurul kararının ticaret siciline tescil edildiği tarihte başlar ve tasfiyenin yine tescil edilerek sona erdiği tarihe kadar geçen süreyi kapsar. Kurumlar Vergisi Kanunu, tasfiye sürecini klasik hesap dönemlerinden farklı olarak ayrı bir vergilendirme dönemi olarak kabul etmektedir. Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre tasfiyeye giren kurumların vergilendirilmesinde hesap dönemi yerine tasfiye dönemi esas alınır. Kurumların normal ya da özel hesap dönemine tabi olmaları, tasfiye dönemlerinin belirlenmesinde herhangi bir önem taşımaz; tasfiyenin sonraki yıllara sarkması durumunda tasfiye dönemleri takvim yılı esas alınarak belirlenir. Tasfiye birden fazla yıla yayılırsa her

Sistem, geçmiş döneme ait beratlar yüklenmeden cari döneme ait beratların yüklenmesine izin vermemektedir. Y.M.M. Zübeyir Ülger & S.M.M.M / Dış Denetçi / Pınar Pehlivan Elektronik defter (e-Defter) uygulaması, vergi sisteminin dijitalleşmesi açısından önemli bir dönüşüm sağladı. Kayıtların güvenli şekilde saklanması, elektronik ortamda doğrulanması ve denetlenebilirliğin artırılması bakımından önemli avantajlar sundu. Ancak uygulamada karşılaşılan önemli sistemsel sorunlardan biri de, e-Defter beratlarının zincirleme yükleme mantığı nedeniyle ortaya çıkan sistem kilitlenmesidir. Sistem, geçmiş döneme ait beratlar yüklenmeden cari döneme ait beratların yüklenmesine izin vermemektedir. Bu nedenle ekranlarda; “Bir önceki döneme ait yüklenmiş yevmiye beratı bulunmamaktadır. Önceki döneme ait beratları yüklemeden bir sonraki döneme ait paketler yüklenemez.” uyarısıyla karşılaşılmaktadır. Sorun ise tam da burada başlamaktadır. Uygulamada birçok mükellef, farklı nedenlerle mali müşavir değişikliği yapmaktadır. Yeni meslek mensubu, kendi görev dönemine ilişkin muhasebe kayıtlarını eksiksiz oluşturmasına ve tüm beyannameleri süresinde vermesine rağmen, önceki döneme ait e-Defter beratlarının eski meslek mensubu tarafından yüklenmemiş olması nedeniyle kendi dönemine ait beratları da sisteme gönderememektedir. Başka bir ifadeyle; Yeni meslek mensubu, kendi dönemine ait e-Defterleri göndermek istemektedir. Ancak önceki mali müşavir tarafından süresinde yüklenmeyen beratlar nedeniyle sistem buna izin vermemektedir. Dolayısıyla sorun, mevcut dönemin muhasebe kayıtlarından değil; tamamen geçmiş döneme ait teknik bir eksiklikten kaynaklanmaktadır. Bu durum yalnızca berat yükleme sürecini geciktirmekle kalmamakta, aynı zamanda mükellef açısından ilave ceza riskleri oluşturmakta ve yeni meslek mensubunu kendi sorumluluğu dışında gelişen bir sürecin içine çekmektedir. Kural olarak meslek mensubunun sorumluluğu kendi sözleşme ve görev dönemiyle sınırlıdır. Geçmiş döneme ilişkin eksikliklerin, sonraki dönemin yükümlülüklerini tamamen durdurması uygulamada önemli bir sistemsel problem oluşturmaktadır. Sistemin Doğurduğu Hukuki Riskler Bu sistemsel kilitlenme yalnızca teknik bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Geçmiş döneme ait beratların sisteme yüklenmemiş olması nedeniyle cari döneme ait e-Defter ve e-Beratların oluşturulamaması; idari para cezalarından ceza hukuku yaptırımlarına kadar uzanabilecek önemli hukuki sonuçlar doğurabilmektedir. 1.   Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 355’inci Maddesi Kapsamında Özel Usulsüzlük Cezası Elektronik ortamda yerine getirilmesi zorunlu olan e-Defter ve e-Berat yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmemesi hâlinde, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355’inci maddesi kapsamında özel usulsüzlük cezası uygulanabilmektedir. 2026 yılı itibarıyla uygulanacak özel usulsüzlük cezası tutarları;  Her yıl güncellenen yeniden değerleme oranıyla bu cezaların katlanarak artması, sistem kilitlenmelerinden kaynaklı mağduriyetlerin mali yükünü her yıl daha da ağırlaştırmaktadır Söz konusu ceza, elektronik ortamda yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin süresinde yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanmakta olup, ihlalin niteliğine göre her dönem bakımından ayrıca değerlendirilebilmektedir. Oysa burada dikkat çekilmesi gereken husus, mevcut dönem e-Defter ve e-Berat yükümlülüklerinin yerine getirilememesinin mükellefin veya yeni meslek mensubunun kusurundan değil, tamamen önceki döneme ait beratların sisteme yüklenmemesi nedeniyle oluşan teknik engelden kaynaklanmasıdır. Buna rağmen mevcut dönem yükümlülüklerinin yerine getirilememesi, mükellefin özel usulsüzlük cezası ile karşı karşıya kalmasına neden olabilmektedir. 2. E-Berat Yükümlülüğüne İlişkin Hukuki Değerlendirme Elektronik defter uygulamasında beratlar, elektronik defterlerin hukuki geçerliliğini sağlayan ve elektronik ortamdaki açılış ile kapanış onayı yerine geçen mali mühürlü belgelerdir. Bu nedenle e-Berat yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, olayın özelliklerine göre Vergi Usul Kanunu’nun 352’nci maddesi kapsamında usulsüzlük hükümleri yönünden de değerlendirmeye konu olabilecektir. Dolayısıyla geçmiş döneme ait berat eksikliği nedeniyle oluşan sistem kilitlenmesi, yalnızca Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355’inci maddesi kapsamında özel usulsüzlük cezası riskini değil, Vergi Usul Kanunu’nun 352’nci maddesi yönünden de hukuki değerlendirmeleri gündeme getirebilmektedir.   3. Vergi İncelemesinde Defter ve Belgelerin İbraz Edilememesi Riski (VUK 359) Konunun en önemli boyutu ise çoğu zaman gözden kaçmaktadır. Vergi incelemesi sırasında defter ve belgeleri incelenmek üzere talep eden yetkililer tarafından istenen kanuni defter ve belgelerin, Vergi Usul Kanunu’nun 256’ncı maddesi uyarınca verilen süre içerisinde ibraz edilmesi zorunludur. Uygulamada bu süre çoğunlukla 15 gün olarak verilmektedir. Her ne kadar somut olayda kast unsurunun bulunmadığı açık olsa da, ilerleyen yıllarda yapılacak vergi incelemelerinde defterlerin ibraz edilememesi nedeniyle VUK 359 kapsamında tartışmaların gündeme gelmesi ihtimali göz ardı edilmemelidir. Bu durumda olay yalnızca idari para cezası boyutunda kalmamakta; Vergi Usul Kanunu’nun 359’uncu maddesinde düzenlenen “defter, kayıt ve belgeleri gizleme” suçunun değerlendirilmesi gündeme gelebilmektedir. Kanunda, varlığı noter tasdiki veya elektronik berat kayıtları ile sabit olduğu hâlde inceleme sırasında ibraz edilmeyen defterlerin “gizlenmiş” sayılacağı hükme bağlanmıştır. Bu fiilin tespiti halinde ilgililer hakkında 18 aydan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Dolayısıyla bugün yalnızca teknik bir sistem kilitlenmesi olarak görülen sorun, ilerleyen yıllarda ceza yargılamasına kadar uzanabilecek çok daha ağır sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir. Asıl sorun; mevcut meslek mensubunun kendi sorumluluk dönemine ilişkin yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmeye hazır olmasına rağmen, tamamen geçmiş döneme ait teknik bir eksiklik nedeniyle sistem tarafından engellenmesi ve bu durumun, kusuru bulunmayan kişileri dahi idari yaptırımlardan ceza hukuku boyutuna kadar uzanabilecek hukuki risklerle karşı karşıya bırakabilmektedir. 4. Katma Değer Vergisi İndirimi Bakımından Doğurabileceği Sonuçlar Geçmiş döneme ait e-Defter beratlarının sisteme yüklenmemesi nedeniyle cari döneme ilişkin elektronik defterlerin oluşturulamaması, yalnızca defter tutma yükümlülüğünü değil, Katma Değer Vergisi bakımından indirim hakkını da etkileyebilecek sonuçlar doğurabilmektedir. Nitekim 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 34’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait Katma Değer Vergisi, alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan düzenleme uyarınca, indirim hakkının kullanılabilmesi yalnızca faturada KDV’nin ayrıca gösterilmiş olmasına değil, aynı zamanda söz konusu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmiş olmasına da bağlıdır. Dolayısıyla geçmiş döneme ait teknik bir eksiklik nedeniyle elektronik defterlerin oluşturulamaması veya hukuken geçerli şekilde muhafaza edilememesi durumunda, kanuni defterlere kayıt şartının gerçekleşip gerçekleşmediği tartışma konusu olabilecektir. Bu durum ise, mükellefin ekonomik faaliyetleri kapsamında yüklendiği Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılması bakımından hukuki belirsizliklere ve vergi incelemelerinde ihtilaflara yol açabilecek niteliktedir.    Mali müşavir değişikliği yapılan durumlarda, önceki döneme ait e-Defter beratlarının sisteme yüklenmemiş olması nedeniyle yeni meslek mensubu, kendi sorumluluk dönemine ilişkin elektronik defterleri süresinde göndermek istese dahi sistem tarafından engellenebilmektedir. Bu durum, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 34’üncü maddesinde aranan “kanuni defterlere kaydedilme” şartı bakımından hukuki tereddütlere yol açabilmekte; sonuç olarak hem mükellefin Katma Değer Vergisi indirim hakkını tartışmalı hâle getirebilmekte hem de yeni mali müşaviri kendi kusurundan kaynaklanmayan hukuki ve mesleki risklerle karşı karşıya bırakabilmektedir. 5. Türk Ticaret Kanunu Açısından Sonuçları Elektronik defterler yalnızca Vergi Usul Kanunu bakımından değil, aynı zamanda Türk Ticaret Kanunu bakımından da ticari defter niteliğindedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64’üncü maddesi uyarınca tacirlerin ticari defterlerini kanuna uygun şekilde

Maddi duran varlık satışlarında temel muhasebe sorunu; satış işleminin hangi hesap grubunda takip edileceği ve satış sonucunda oluşan kâr veya zararın hangi hesaplarda gösterileceğidir Y.M.M. Zübeyir Ülger & S.M.M.M / Dış Denetçi / Pınar Pehlivan İşletmeler faaliyetlerini sürdürebilmek amacıyla makine, taşıt, demirbaş ve benzeri maddi duran varlıkları edinmekte ve söz konusu varlıkları ekonomik ömürleri boyunca kullanmaktadır. Bu varlıkların kullanım süresi içerisinde meydana gelen değer kayıpları ise Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde amortisman yoluyla giderleştirilmektedir. Ancak ekonomik koşullar, teknolojik gelişmeler, işletme politikaları veya faaliyet değişiklikleri nedeniyle işletmeler sahip oldukları maddi duran varlıkları ekonomik ömrü tamamlanmadan satabilmektedir. Maddi duran varlık satışlarında temel muhasebe sorunu; satış işleminin hangi hesap grubunda takip edileceği ve satış sonucunda oluşan kâr veya zararın hangi hesaplarda gösterileceğidir. Uygulamada; Muhasebenin amacı ise ekonomik olayın gerçek niteliğini doğru hesaplarla göstermektir. Bu nedenle maddi duran varlık satışlarında öncelikle; Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli – Birikmiş Amortisman Hesaplanmalı, daha sonra; Satış Bedeli – Net Defter Değeri = Kâr veya Zarar Karşılaştırması yapılmalıdır. Oluşan farkın niteliğine göre 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar veya 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesaplarında izlenmesi öngörülmektedir. 1- MADDİ DURAN VARLIK SATIŞLARINDA KULLANILAN HESAPLAR 600. Yurtiçi Satışlar Hesabı Tek Düzen Hesap Planında 600 Yurtiçi Satışlar hesabı; “İşletmenin esas faaliyet konusu çerçevesinde yurt içine satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan veya tahakkuk ettirilen toplam değerlerin izlendiği hesaptır.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu hesap işletmenin ana faaliyet konusu kapsamında gerçekleştirdiği mal ve hizmet satışlarında kullanılır. Dolayısıyla işletmenin faaliyet konusu dışında kalan ve işletmede kullanılan makine, taşıt, demirbaş gibi maddi duran varlıkların satışlarının doğrudan 600 hesapta izlenmesi muhasebe tekniği açısından uygun değildir. Çünkü maddi duran varlık satışı, işletmenin esas faaliyetinden kaynaklanan bir satış işlemi değil, mevcut bir varlığın elden çıkarılması işlemidir. 679. Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı Tek Düzen Hesap Planında 679 hesap; “Yukarıdaki hesap kalemleri dışında kalan ve arızi bir karakter taşıyan duran varlık satışlarından doğan kârlar gibi gelir ve kârların yer aldığı hesap kalemidir.” şeklinde açıklanmıştır. Bu nedenle işletmenin esas faaliyet konusu dışında kalan maddi duran varlık satışlarından doğan kârlar, Tek Düzen Hesap Planı açıklamaları çerçevesinde genel olarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabında izlenmektedir. Bununla birlikte, uygulamada bazı işletmeler tarafından bu tür satışlardan doğan kârların 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar hesabında takip edildiği de görülmektedir. Ancak Tek Düzen Hesap Planı’nda duran varlık satış kârları 679 hesap için örneklenmiş olduğundan, mevcut hesap planı esas alındığında 679 hesabının kullanılması daha uygun bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Örneğin; 689. Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı Tek Düzen Hesap Planında 689 hesap; “Yukarıda tanımlanan hesaplar kapsamı dışında kalan diğer olağandışı gider ve zararlardan oluşur.” şeklinde düzenlenmiştir.             Maddi duran varlık satışlarında satış bedelinin net defter değerinin altında kalması nedeniyle oluşan zararlar genel olarak 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabında, uygulamada ise bazı işletmeler tarafından 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabında izlenebilmektedir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus; 689 hesabının amortisman sonrası kalan değeri ifade etmediğidir. Örneğin; 255 Demirbaşlar: 1.000.000 TL257 Birikmiş Amortisman: 300.000 TL Net defter değeri: 700.000 TL’dir. Bu tutarın tek başına gider olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Zararın oluşup oluşmadığı ancak satış bedeli ile karşılaştırma sonucunda ortaya çıkar. Aşağıdaki yardımcı hesaplar örnek niteliğinde olup işletmeler tarafından ihtiyaçlara göre oluşturulabilir. Hesap Kodu Hesap Adı 689.01 Maddi Duran Varlıklar Satış Zararları 689.02 Mali Duran Varlıklar Satış Zararları 689.03 Hurda Malzeme Satış Zararları 689.04 Hurda Duran Varlıklar Satış Zararları 689.05 Hurda Stok Satış Zararları 2- AMORTİSMANA TABİ İKTİSADİ KIYMET SATIŞLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Maddi duran varlık satışlarında doğru muhasebe kaydının oluşturulabilmesi için öncelikle varlığın işletme kayıtlarındaki değerinin tespit edilmesi gerekir. Bu hesaplama; Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli – Birikmiş Amortisman Formülü ile yapılmaktadır. Daha sonra; Satış Bedeli – Net Defter Değeri = Satış Kârı veya Zararı Hesaplanarak oluşan farkın niteliğine göre ilgili hesap kullanılmalıdır. Örnek 1. İşletmenin aktifinde kayıtlı demirbaş bilgileri aşağıdaki gibidir: Açıklama Tutar 255 Demirbaşlar 1.000.000 TL 257 Birikmiş Amortismanlar 300.000 TL Net Defter Değeri 700.000 TL Satış Bedeli 1.200.000 TL Oluşan Kâr 500.000 TL Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için 500.000 TL tutarında kâr oluşmaktadır. Muhasebe kaydı: Hesap Kodu Hesap Adı Borç Alacak 120 Alıcılar 1.440.000 257 Birikmiş Amortismanlar 300.000 255 Demirbaşlar 1.000.000 391 Hesaplanan KDV 240.000 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar 500.000 Bu işlem sonucunda maddi duran varlık kayıtlı değerinden çıkarılmış ve satıştan doğan kâr 679 hesabında gösterilmiştir. Örnek 2. İşletmenin aktifinde bulunan demirbaşın bilgileri: Açıklama Tutar 255 Demirbaşlar 1.000.000 TL 257 Birikmiş Amortismanlar 300.000 TL Net Defter Değeri 700.000 TL Satış Bedeli 500.000 TL Oluşan Zarar 200.000 TL Satış bedeli net defter değerinin altında kaldığından 200.000 TL zarar oluşmuştur. Muhasebe kaydı: Hesap Kodu Hesap Adı Borç Alacak 120 Alıcılar 600.000 257 Birikmiş Amortismanlar 300.000 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar 200.000 255 Demirbaşlar 1.000.000 391 Hesaplanan KDV 100.000 Bu durumda oluşan zarar 689 hesabında takip edilmiştir. 3- TEK DÜZEN HESAP PLANINA AYKIRI UYGULAMALARIN SONUÇLARI VE MESLEKİ SORUMLULUK Tekdüzen Hesap Planına uyulmaması nedeniyle uygulanacak idari para cezasının muhatabı vergi mükellefidir. Vergi Usul Kanunu uyarınca yasal defterlerin ve muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde tutulmasından birinci derecede mükellef sorumlu olduğundan, özel usulsüzlük cezası mükellef adına kesilmektedir. Vergi Usul Kanunu’nun 353 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, Tekdüzen Hesap Planına, muhasebe standartlarına ve mali tablolara ilişkin usul ve esaslara uyulmaması halinde 2026 yılı için 110.000,00 TL özel usulsüzlük cezası uygulanmaktadır. Bununla birlikte, cezanın uygulanmasına meslek mensubunun kusurlu veya mevzuata aykırı işlemlerinin neden olması hâlinde, mükellefin ödediği ceza tutarı ve bu nedenle uğradığı zarar, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ile genel hukuk hükümleri çerçevesinde meslek mensubuna rücu edilebilir. Dolayısıyla idari yaptırımın muhatabı mükellef olmakla birlikte, kusurun meslek mensubundan kaynaklanması durumunda nihai mali sorumluluk rücu yoluyla meslek mensubuna yükletilebilecektir.   4. GEÇMİŞ DÖNEM UYGULAMALARI VE GÜNCEL KDV BEYAN KONTROLLERİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME Maddi duran varlık satışlarının muhasebeleştirilmesinde geçmiş dönemlerde farklı uygulamalar görülmüştür. Özellikle amortismana tabi iktisadi kıymet (ATİK) satışlarında, KDV beyannamesindeki teslim ve hizmet bedelleri ile gelir tablosunda yer alan satış hasılatı arasında fark oluşmaması amacıyla bazı uygulamalarda bu satışların 600 Yurtiçi Satışlar hesabında izlendiği görülmektedir. Geçmiş Dönem Uygulama Örneği Demirbaş bilgileri: Açıklama Tutar Aktif Değeri 100.000 TL Birikmiş Amortisman 30.000 TL Satış Bedeli 50.000 TL + KDV Geçmiş uygulamalarda kullanılan kayıt: Satış Kaydı

1. Giriş 7456 sayılı Kanun ile taşınmaz satış kazançlarına ilişkin vergi istisnalarında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler sonucunda kurumların aktifinde bulunan taşınmazların satışına ilişkin hem Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) hem de Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) uygulamasında farklı bir yapı ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte kanun koyucu, geçmişte edinilmiş taşınmazlar açısından mükelleflerin kazanılmış haklarını korumak amacıyla bazı geçiş hükümleri düzenlemiştir. Bu çalışmada söz konusu düzenlemeler ve uygulama örneği ele alınmaktadır. 2. Kurumlar Vergisi Yönünden Değerlendirme KVK 5/1-e maddesinde, kurumların aktiflerinde en az iki tam yıl süreyle bulunan bazı kıymetlerin satışından doğan kazançların belirli bir kısmının kurumlar vergisinden istisna olduğu hüküm altına alınmıştır. Ancak 7456 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucunda taşınmaz satış kazancı istisnası madde kapsamından çıkarılmıştır. Bununla birlikte aynı kanun ile KVK’ya eklenen Geçici 16. madde ile bir geçiş düzenlemesi yapılmıştır. Buna göre, 15.07.2023 tarihinden önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar bakımından, 5/1-e bendinin değişiklikten önceki hükümleri uygulanmaya devam edecek olup, bu kapsamda uygulanacak istisna oranı %50 yerine %25 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla kurumların aktifine 15.07.2023 tarihinden önce alınmış bir taşınmazın, en az iki tam yıl süreyle aktifte bulundurulmasının ardından satılması halinde elde edilen kazancın %25’lik kısmı kurumlar vergisinden istisna olacaktır. Bu istisnadan yararlanılabilmesi için; gerekmektedir. 3. Katma Değer Vergisi Yönünden Değerlendirme Taşınmaz satışlarına ilişkin KDV uygulaması KDVK 17/4-r maddesinde düzenlenmiştir. 7456 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucunda kurumların aktiflerinde bulunan taşınmazların satışına ilişkin KDV istisnası kaldırılmıştır. Ancak aynı kanun ile KDV Kanununa eklenen Geçici 43. madde ile bir geçiş hükmü getirilmiştir. Buna göre, 15.07.2023 tarihinden önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazların satışında, 17/4-r maddesinin değişiklikten önceki hükümleri uygulanacaktır. Dolayısıyla belirtilen tarihten önce aktife alınmış ve en az iki tam yıl süreyle kurum aktifinde bulunan taşınmazların satışında KDV istisnası uygulanmaya devam edecektir. 4. Özel Fon Hesabına Alınma Süresi ve Danıştay Kararı Kurumlar vergisi uygulamasında satış kazancının istisna edilen kısmının pasifte özel bir fon hesabında izlenmesi gerekmektedir. Vergi idaresi uygulamada söz konusu fonun satışın yapıldığı yılı izleyen hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar ayrılması gerektiği yönünde görüş bildirmiştir. Ancak konu yargıya taşınmış ve Danıştay 3. Dairesi’nin E.2023/6823, K.2024/5034 sayılı kararında, Kurumlar Vergisi Kanununda fon hesabına alma süresine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı, kanunda yer almayan bir sürenin tebliğ yoluyla getirilemeyeceği ve bunun vergilendirmede kanunilik ilkesine aykırı olduğu ifade edilmiştir. Bu karar, fon hesabının beyannamenin verilme süresine kadar ayrılmamış olmasının tek başına istisnanın reddi için yeterli bir gerekçe oluşturmayacağını ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır 5. Uygulama Örneği Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için aşağıda örnek bir uygulamaya yer verilmiştir. Bir kurumun aktifinde bulunan taşınmaz; Taşınmaz 15.07.2023 tarihinden önce aktife alındığından; Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli − Birikmiş Amortisman1.600.000 = 2.000.000 − 400.000 Satış Kazancı = Satış Bedeli − Net Defter Değeri3.400.000 = 5.000.000 − 1.600.000 İstisna Tutarı = Satış Kazancı × %25850.000 = 3.400.000 × %25 Vergiye Tabi Kazanç = Satış Kazancı − İstisna Tutarı2.550.000 = 3.400.000 − 850.000 İstisnaya İsabet Eden Gider = Tapu Harcı × %2525.000 = 100.000 × %25 850.000 TL tutarındaki istisna kazanç, satışın yapıldığı yılı izleyen hesap döneminde pasifte özel fon hesabına alınacaktır. 25.000 TL tutarındaki gider, kurum kazancının tespitinde dikkate alınmayacak olup kurumlar vergisi beyannamesinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha ilave edilecektir. 6. Sonuç ve Değerlendirme 7456 sayılı Kanun ile taşınmaz satış kazancı istisnası kaldırılmış olmakla birlikte, 15.07.2023 tarihinden önce aktife alınan taşınmazlar bakımından hem KVK hem de KDVK yönünden geçiş hükümleri uygulanmaya devam etmektedir. Bu kapsamda; Bunun yanında, istisna kazancının pasifte özel fon hesabında izlenmesine ilişkin süre konusunda Danıştay tarafından verilen karar, kanunda yer almayan ek şartların tebliğ yoluyla getirilemeyeceğini ortaya koyarak mükellefler açısından önemli bir yargı kararı olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte uygulamada vergi idaresi ile ihtilaf yaşanmaması adına istisna kazancının özel fon hesabına alınmasının kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içerisinde gerçekleştirilmesi ihtiyatlı bir yaklaşım olacaktır.                                                                                                Zübeyir ÜLGER                                                                                             Yeminli Mali Müşavir

1. GİRİŞ Sat–kirala–geri al (sale and lease back) işlemleri, işletmelerin bilançolarında yer alan taşınır ve taşınmaz varlıklarını likiditeye dönüştürmelerine imkân tanıyan, aynı zamanda söz konusu varlıkların kullanımının devamını sağlayan finansman yöntemlerinden biridir. Türk vergi sisteminde bu işlemlere ilişkin olarak Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi ve harçlar bakımından çeşitli istisna düzenlemeleri getirilmiştir. Ancak uygulamada, özellikle finansal kiralama borcunun erken kapatılması veya sözleşme şartlarının revize edilmesi durumlarında istisnaların akıbeti tartışmalı hâle gelmektedir. Bu çalışmada, sat–kirala–geri al işlemlerinde istisnaların hangi şartlara bağlı olarak uygulandığı, erken kapatma ve sözleşme tadili kavramlarının bu istisnalar üzerindeki etkisi ve idarenin konuya yaklaşımı ele alınmaktadır. Çalışma, idari özelgeler ve doktrinde yapılan değerlendirmelerle sınırlı tutulmuş; uygulama örneği ile teorik açıklamalar desteklenmiştir.  2. SAT–KİRALA–GERİ AL İŞLEMLERİNİN HUKUKİ VE VERGİSEL ÇERÇEVESİ Sat–kirala–geri al işlemleri, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında gerçekleştirilen finansal kiralama sözleşmelerinin özel bir türünü oluşturmaktadır. Bu modelde işletme, aktifinde kayıtlı bulunan bir taşınır veya taşınmazı finansal kiralama şirketine veya ilgili finans kuruluşuna satmakta; aynı varlığı geri kiralayarak kullanımına devam etmekte ve sözleşme süresi sonunda mülkiyeti tekrar devralmaktadır. Vergisel açıdan bu işlemler, özellikle Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-j maddesi ile Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 5.15 numaralı bölümünde düzenlenen satış kazancı istisnası bakımından önem arz etmektedir. Bunun yanında Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-y maddesinde ve Harçlar Kanunu’nda sat–kirala–geri al işlemlerine özgü istisna ve indirimli oran düzenlemeleri bulunmaktadır.  3. İSTİSNANIN ŞEKLİ VE ZAMANSAL ŞARTLARI Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-j maddesi ve ilgili Tebliğ hükümleri uyarınca, sat–kirala–geri al işlemlerinden doğan kazançlara istisna uygulanabilmesi için iki temel şartın birlikte sağlanması gerekmektedir. Bunlardan ilki, taşınır veya taşınmazın geri kiralama amacıyla satılmasıdır. İkinci ve belirleyici şart ise, söz konusu varlığın sözleşme sonunda kiracı tarafından geri alınmasıdır. “Sözleşme sonunda geri alım” ifadesi, istisnanın zamansal ve şekli niteliğini ortaya koymaktadır. İstisna, kredinin veya finansal borcun nasıl ve ne zaman ödendiğine değil; sat–kirala–geri al sürecinin sözleşmede öngörülen süre boyunca devam etmesine ve bu sürenin sonunda tamamlanmasına bağlanmıştır. Bu nedenle, istisnanın varlık sebebi ekonomik sonuçtan ziyade, işlemin hukuki şekli ve zamanlamasıdır.  4. UYGULAMA ÖRNEĞİ Bu bölümde, sat–kirala–geri al işlemine ilişkin sayısal bir örnek üzerinden istisnaların uygulanma biçimi ele alınmaktadır. Örnekte, bir işletmenin aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazını sat–kirala–geri al yöntemiyle finansal kiralama şirketine devrettiği, satıştan doğan kazancı özel fon hesabında izlediği ve sözleşme süresi boyunca kira ödemelerini gerçekleştirdiği varsayılmaktadır. Normal senaryoda sözleşme süresi tamamlanmakta ve taşınmaz sözleşme sonunda işletme tarafından geri alınmaktadır. Bu durumda, satış kazancı istisnası korunmakta; Katma Değer Vergisi istisna hükümleri uygulanmaktadır. Örnek. Şirket aktifinde kayıtlı bulunan iş makinasının iktisap bedeli 22.000.000 TL olup, bu kıymet için bugüne kadar 13.000.000 TL amortisman ayrılmıştır. İş makinasının, 6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla bir bankaya 15.000.000 TL bedelle satılması sonucunda, satış bedeli ile net aktif değer arasındaki fark olan 6.000.000 TL tutarında satış kazancı doğmuştur. Toplam faiz tutarı 7.000.000 TL olup ilk yılın faizi 2.500.000 TL dir. İstisna Hesaplanması  Hesap Kodu Hesap İsmi Aktif Değeri Brikmiş Amortisman Net Aktif Değeri Bankaya Satış Tutarı İstisna Tutarı 253 İş Makinası 22.000.000,00 13.000.000,00 9.000.000,00 15.000.000,00 6.000.000,00 Kullanılan Kredi Tablosu Anapara  İlk Yıl Faizi  Diğer Dönemler Faizi  Toplam 15.000.000,00 2.500.000,00 4.500.000,00 22.000.000,00 Satışın Muhasebe Kaydı Hesap Kodu Adı Borç Alacak 102. Bankalar 15.000.000,00   257 Birikmiş Amortismanlar 13.000.000,00   253 İş Makinası   22.000.000,00 649.01.016 Sat-Kirala-Geri Al işl. doğan Kazanç İst. (Kvk Mad. 5/1-j Taşınmazlar)   6.000.000,00 960.01 Satış Kazancı İstisnası (K.V.K. Mad. 5/1- j) Beyanname Üzerinde Yapılacak İndirimler 6.000.000,00   961.01 Satış Kazancı İstisnası (K.V.K. Mad. 5/1- j) Beyanname Üzerinde Yapılacak İndirimler   6.000.000,00 Kredi Ödeme Tablosunun Muhasebe Kaydı Hesap Kodu Adı Borç Alacak 260 İş Makinası Sat-Kirala-Geri Al 15.000.000,00 302 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL 2.500.000,00 402 Sat-Kirala-GeriAl Kredi Faizi-TL 4.500.000,00 301 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL Kredi Anapara ve Faizi 9.000.000,00 401 Sat-Kirala-Geri Al Kredi Faizi-TL Kredi Anpara ve Faizleri 13.000.000,00 İlk Yılın Amortisman Kaydı İlk yılın faizi dahil amortisman ayrılacak tutar 17.500.000,00 TL dir. Amortisman süresi 4 yıl olarak dikkate alınmıştır. Hesap Kodu Adı Borç Alacak 770/730 Genel Yönetim/Üretim Giderleri 2.250.000,00   280 Gelecek Yıllara Ait Giderler (Takip Eden Yıl Özel Fonlardan Düşülecek) 2.125.000,00   268 Birikmiş Amortismanlar   4.375.000,00 İstisnanın Fon Hesabına Alınması Hesap Kodu Adı Borç Alacak 590 Önceki Dönem Karı     6.000.000,00   549 Özel Fonlar   6.000.000,00 Sözleşme sonunda geri alınması İkinci yılın sonunda geri alınmıştır. Hesap Kodu Adı Borç Alacak 253 İş Makinası 17.500.000,00   257 Birikmiş Amortisman   8.750.000,00 260 İş Makinası Sat-Kirala-Geri Al    17.500.000,00 268 Birikmiş Amortisman 8.750.000,00   5. ERKEN KAPATMA VE SÖZLEŞME TADİLİ Erken kapatma, finansal kiralama borcunun sözleşmede öngörülen süreden önce tamamen ödenmesi ve buna bağlı olarak taşınmazın erken geri alınması sonucunu doğuran bir işlemdir. Bu durumda sat–kirala–geri al süreci fiilen sona ermekte ve “sözleşme sonunda geri alım” şartı gerçekleşmemektedir. Buna karşılık sözleşme tadili, tarafların karşılıklı iradesiyle sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılmasını ifade etmektedir. Ödeme planının yeniden düzenlenmesi, vadelerin revize edilmesi veya ekonomik koşullara uyum sağlamak amacıyla yapılan değişiklikler, sözleşmenin feshi anlamına gelmemektedir. Sözleşme tadilinde, sat–kirala–geri al süreci devam etmekte ve geri alım yine sözleşme sonunda gerçekleştirilmektedir. Bu ayrım, istisnaların korunup korunmaması açısından belirleyici niteliktedir.  6. İDARİ GÖRÜŞLERİN ANALİZİ İdarenin konuya yaklaşımı, verilen özelgelerde açık biçimde görülmektedir. Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen bir özelgede, finansal kiralama kapsamında bankaya devredilen taşınmazın kredinin erken kapatılması suretiyle geri alınmasının, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-y maddesinde düzenlenen istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir. İdareye göre erken kapatma ile yapılan geri devir, “sözleşme süresi sonunda” gerçekleştirilen bir devir değildir ve bu nedenle normal bir KDV’ye tabi teslim niteliği taşımaktadır. Benzer şekilde Çorum Defterdarlığı’nca verilen özelgede, sözleşme süresi sona ermeden taşınmazın kiracı adına tapuda tescil edilmesi durumunda tapu harcı istisnasının uygulanamayacağı ifade edilmiştir. Bu özelgede de reddin gerekçesi, istisnanın süreye bağlı bir ayrıcalık olması ve zamansal şartın ihlal edilmesidir. Yapılan değerlendirmelerde, idarenin bu yaklaşımının ekonomik sonuçtan ziyade şekil ve zaman şartlarına dayandığı vurgulanmaktadır. Erken kapatma, ticari açıdan yükümlülüğün yerine getirilmesi olarak görülebilse dahi, istisna açısından “sözleşme süresinin tamamlanmaması” şeklinde değerlendirilmektedir.  Sat–kirala–geri al sözleşmesinin süresi sona ermeden, kiracının kalan kira borçlarını peşinen ödemek suretiyle taşınmazı geri satın alması halinde, işlemin vergisel niteliği değişmektedir. İdari görüşlerde bu durum, istisnaların temel şartlarından biri olan “sözleşme süresi sonunda geri alım” koşulunun ihlali olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, erken geri alımın;

“İflas, ekonomik başarısızlığın hukuki düzen içinde yeniden yapılandırılmasıdır.” S.M.M.M / Dış Denetçi / Pınar Pehlivan Özet Bu çalışmada iflas kurumu, Türk hukuk sistemi içerisinde hukuki ve vergisel boyutlarıyla ele alınmıştır. İflasın tanımı, hukuki niteliği ve malvarlığının tasfiye süreci incelenmiş; iflasın vergisel sonuçları tasfiye müessesesi ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Danıştay içtihatları ve idari görüşler ışığında iflas sürecinde vergi sorumluluğunun kapsamı ortaya konulmuş ve uygulamada karşılaşılan tereddütlü alanlara açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İflas, Tasfiye, İflas Masası, Vergisel Sorumluluk, Danıştay Kararları THE CONCEPT OF BANKRUPTCY, ITS DIFFERENCES FROM LIQUIDATION AND TAX IMPLICATIONS Abstract This study examines the institution of bankruptcy within the Turkish legal system from both legal and tax perspectives. The concept and legal nature of bankruptcy, as well as the liquidation of assets within the bankruptcy estate, are analyzed in detail. The tax consequences of bankruptcy are evaluated in comparison with voluntary liquidation, with particular emphasis on the continuation of tax obligations. In addition, relevant Council of State (Danıştay) decisions and administrative opinions are discussed in order to clarify the scope of tax liability during bankruptcy proceedings and to address practical uncertainties encountered in practice. Keywords: Bankruptcy, Liquidation, Bankruptcy Estate, Tax Liability, Council of State Decisions 1. İflas Kavramı ve Hukuki Niteliği İflas, borçlunun muaccel borçlarını ödeyemeyecek duruma düşmesi halinde, alacaklıların haklarının korunması amacıyla borçlunun tüm malvarlığının cebrî icra yoluyla tasfiyesine imkân veren hukuki bir müessesedir. Türk hukukunda iflas, İcra ve İflas Kanunu’nun 154 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 154. maddesine göre ticaretle uğraşanlar ile Türk Ticaret Kanunu uyarınca tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi bulunanlar iflasa tabidir. İflas kararının verilmesiyle birlikte borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi sona erer ve borçluya ait tüm malvarlığı unsurları iflas masasını oluşturur. Bu aşamadan sonra alacaklılar bireysel takip yapamaz; alacaklarını iflas masasına kaydettirmek zorundadır. 2. İflas Sürecinde Malvarlığının Tasfiyesi İflasın açılmasıyla birlikte borçluya ait haczi kabil tüm malvarlığı unsurları iflas masasını oluşturur. İflas masasına giren mallar, masanın kanuni temsilcisi olan iflas idaresi tarafından paraya çevrilir ve elde edilen bedel, İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesinde düzenlenen sıra cetveline göre alacaklılara dağıtılır. Bu sıra, iflasın kolektif icra niteliğinin en önemli görünümünü teşkil etmektedir. Tablo 1: İflasta Alacakların Sıra Cetveli (İİK m.206) Sıra Alacak Türü Açıklama Rehinli Alacaklar Rehinle teminat altına alınmış alacaklar Rehinli malın satış bedelinden öncelikle karşılanır; artan kısım masaya girer. Kamu Alacakları Bina, arazi ve gümrük vergileri gibi eşya ve taşınmazın aynından doğan MTV, VİV gibi Söz konusu eşya veya taşınmazın satış bedelinden, rehinli alacaklardan sonra tahsil edilir. Bu alacaklar, malın aynına bağlı olmaları nedeniyle genel kamu alacaklarından farklı bir konuma sahiptir. Birinci Sıra İşçi alacakları İflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk eden ücret, ihbar ve kıdem tazminatları. Birinci Sıra İşçi yardım sandıkları alacakları Tüzel kişiliği bulunan yardım sandıklarına olan borçlar. Birinci Sıra Nafaka alacakları Son bir yıl içinde doğmuş ve nakden ifası gereken nafakalar. İkinci Sıra Vesayet ve velayet alacakları Borçlunun yönettiği mallara ilişkin alacaklar. Üçüncü Sıra Özel kanunlarla imtiyaz tanınan alacaklar Bazı kamu alacakları gibi. Dördüncü Sıra Adi alacaklar İmtiyazı bulunmayan tüm alacaklar. Vergi alacakları, kural olarak adi alacak niteliğinde olmakla birlikte, özel kanunlarında açık imtiyaz tanınmış olması hâlinde üçüncü sırada değerlendirilir. Bu durum, vergi alacaklarının iflas masasındaki konumunun her somut olayda ayrıca incelenmesini gerekli kılmaktadır. 3. İflasın Vergisel Sonuçları İflasın açılması, vergisel açıdan mükellefiyetin sona ermesi sonucunu doğurmaz. Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesinde iflas hâli açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte, İcra ve İflas Kanunu’nun 226. maddesi uyarınca iflas idaresinin iflas masasının kanuni temsilcisi olması ve müflisin vergisel ödevlerini fiilen yerine getirme imkânının ortadan kalkması karşısında, vergi ödevlerinin iflas idaresinin kanuni temsil sorumluluğu kapsamında yerine getirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bu bağlamda iflas, vergisel yükümlülüklerin sona ermesini değil, vergi ödevlerine ilişkin temsil ve sorumluluğun müflisten iflas idaresine geçmesini ifade etmektedir. 4. İflas ile Tasfiye Arasındaki Fark ve Danıştay Kararı İflas ile tasfiye, her ne kadar her ikisi de malvarlığının tasfiyesini içerse de, hukuki nitelikleri, başlatılma biçimleri ve vergisel sonuçları bakımından birbirinden köklü şekilde ayrılmaktadır. Tasfiye, şirketin iradesine dayalı olarak ticari hayatına son vermesini ifade ederken; iflas, borçlunun ödeme güçlüğü nedeniyle cebrî olarak yürütülen bir tasfiye yoludur. Tablo 2: İflas – Tasfiye Karşılaştırması Kriter Tasfiye İflas Hukuki Dayanak Türk Ticaret Kanunu md. 529 ve devamı İcra ve İflas Kanunu md. 154 ve devamı Sürecin Niteliği İradi Cebrî Süreci Başlatan Şirket ortakları / genel kurul Alacaklı veya borçlunun talebi Karar Merci Genel kurul (ticaret siciline tescil ile hüküm doğurur) Ticaret mahkemesi Amaç Şirketin tasfiye edilerek sona erdirilmesi Alacaklıların kolektif tatmini Malvarlığının Statüsü Şirket malvarlığı tasfiye amacıyla korunur Tüm malvarlığı iflas masasını oluşturur Malvarlığı Üzerinde Tasarruf Tasfiye memurları İflas idaresi Vergi Mükellefi Şirket (tüzel kişilik devam eder) Şirket (tüzel kişilik devam eder) Vergisel Temsil Tasfiye memurları (VUK md. 10 kapsamında kanuni temsilci) İflas idaresi (VUK md. 10 kapsamında kanuni temsilci) Beyanname Yükümlülüğü Şirkete aittir Şirkete aittir Beyanname Gönderimi (Teknik) Şirket adına, tasfiye memurunun yetkilendirdiği meslek mensubu tarafından elektronik ortamda gönderilir Şirket adına, iflas idaresinin yetkilendirdiği meslek mensubu tarafından elektronik ortamda gönderilir Geçici Vergi Tasfiye tarihini içeren döneme kadar verilir İflas tarihinden sonraki dönemler için verilmez Ortakların Vergisel Konumu Şirket türüne göre bazı hallerde devam edebilir Kural olarak sona erer Sürecin Sona Ermesi Ticaret sicilinden terkin İflasın kapanması kararı Danıştay 4. Dairesinin 1993/657 E., 1994/1299 K. sayılı kararında; kollektif şirketin iflası hâlinde, şirket ortakları adına ayrıca gelir vergisi beyannamesi verilmesine gerek bulunmadığı, vergisel sorumluluğun iflas masası ve iflas idaresi üzerinden yürütülmesi gerektiği vurgulanmıştır. 5. İflas Halinde Beyannamelerin Verilme Süresi İflas halinde, ticaret mahkemesinin iflas kararı verdiği tarihten itibaren şirketin iflas masasına girdiği kabul edilir ve masanın kanuni temsilcisi iflas idaresidir (İİK m.226). İflas nedeniyle mükellefin malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi ortadan kalktığından, vergilemeye ilişkin ödevlerin müflis tarafından yerine getirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, tasfiye öncesi dönemlere ait beyannameler dâhil olmak üzere tüm vergisel yükümlülükler iflas idaresi tarafından yerine getirilir. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17/3. maddesi uyarınca, tasfiye veya iflasın başladığı tarihe kadar olan süre bağımsız bir vergilendirme dönemi olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, iflasın başladığı tarihi izleyen dördüncü ayın 1–30’uncu günleri arasında, söz konusu kıst döneme ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi iflas idaresi tarafından kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir. İflas tarihinden sonraki dönemler için